Note nhanh về xã hội dân sự

Đã có nhiều chương trình được tổ chức nhằm tôn vinh các tổ chức xã hội dân sự (CSO), tổ chức phi chính phủ ở Việt Nam đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau: từ mảng từ thiện cho những người yếu thế đến các vấn đề vĩ mô như vận động chính sách. Tuy vậy, các hoạt động tôn vinh này thường được tổ chức trong nhà (in-door) hơn là ngoài trời. Lợi thế của việc tổ chức ngoài trời là thu hút sự quan tâm của nhiều nhóm đối tượng, bao gồm cả những người yếu thế.
Lần này, CSO kết nối tự hào không những tổ chức ở ngoài trời, mà còn tổ chức tại hai địa điểm tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh cho thấy một sự chuyển mình. Việc sự kiện tại Hồ Chí Minh bị hoãn ngay trước ngày diễn ra sự kiện không khiến mình bất ngờ và cũng không thất vọng.
Khi làm trong MSD tại Hồ Chí Minh, mình đã nhận thấy những khó khăn mà các tổ chức xã hội trong này gặp phải từ hướng chính quyền. 3 năm trước, khi MSD cùng đối tác tổ chức buổi hội thảo thúc đẩy môi trường phát triển cho các tổ chức xã hội Việt Nam. Bên cung cấp dịch vụ của mình lần đầu tiên và cũng là duy nhất (cho đến nay) gọi điện hỏi mình về chương trình và nói rằng có người hỏi tới và có nguy cơ khách sạn họ huỷ nếu không có điều gì đảm bảo. Tại thời điểm đó, MSD cũng đã đưa ra mọi giấy tờ cần thiết cho nhà cung cấp.
Có nhiều người nói rằng các tổ chức xã hội đang làm nhiều việc cho xã hội, giúp cho các nhóm yếu thế có cơ hội ở nhiều hình thức khác nhau nhưng tại sao họ không được công nhận bởi nhiều bên. Điều này có thể được giải thích bởi chính ý nghĩa của từ "xã hội dân sự" (CS). Đôi khi, chính các tổ chức xã hội và các bên liên quan không đang nói cùng một ngôn ngữ.
Nhìn chung, có ba quan điểm chính về xã hội dân sự dựa trên những quan niệm, góc nhìn khác nhau.
Thứ nhất,  dưới góc nhìn tự do. Góc nhìn này dựa trên nền tảng về kinh tế và chính trị và quan tâm đến sự phát triển chính trị. Cụm từ hay được sử dụng gồm các hình thức chính trị có sự tham gia, quản trị tốt, dân chủ, quyền công dân. CS dưới góc nhìn này như là một lực lượng phản đối các vấn đề như tham nhũng, bóc lột tài nguyên thiên nhiên và xâm phạm quyền con người.
Thứ hai, CS được nhìn dưới góc độ xã hội học về mối quan hệ giữa nhà nước và xã hội . Ở đây, CS được cho rằng luôn ẩn chửa sự đối kháng với các chính sách và thế lực khác trong xã hội nhằm tạo ra một sự thay đổi cấp tiến.
Thứ ba, CS được nhìn như là một lực lượng đóng góp cho sự phát triển kinh tế, là một đối tác trong việc giải quyết các vấn đề về đói nghèo và các vấn đề khác do các chương trình phát triển chủ yếu tập trung vào kinh tế tạo ra hoặc không thể giải quyết như gia tăng sự bất bình đẳng giàu - nghèo, thu nhập, cơ hội tiết cận; môi trường bị tàn phá; phụ nữ và nam giới không được hưởng lợi ích như nhau từ phát triển... Sự tham gia, thúc đẩy quyền (empowering) là những thuật ngữ thường thấy trong cách nhìn này.
Tại thời điểm hiện tại, việc tiếp tục nói về các tổ chức xã hội trong quá khứ như là một nòng cốt trong kháng chiến đã vô hình chung áp đặt một cách hiểu nhất định về xã hội dân sự và quên mất rằng, cách hiểu đó liệu có nên áp dụng trong thời đại bây giờ?